1. Chích lể là gì?
Chích lể (miền Nam quen gọi trích lể) là kỹ thuật của Y học cổ truyền: dùng kim vô khuẩn chích nhẹ vào các huyệt, vùng da nhất định trên đường kinh để điều hòa khí huyết, khai thông bế tắc. Trong thực hành, chích lể thường phối hợp với giải cơ và giác hơi.
2. Cơ sở lý luận: học thuyết kinh lạc – huyệt vị
Theo Y học cổ truyền, kinh lạc là hệ thống đường vận hành khí huyết trong cơ thể; huyệt là những điểm trên đường kinh. Khi khí huyết bị ứ trệ, cơ thể sinh mỏi, đau, nặng nề. Chích lể tác động lên huyệt, vùng tương ứng để hỗ trợ khí huyết lưu thông trở lại.
Mỗi huyệt có vị trí giải phẫu định khu riêng — người làm phải xác định chính xác trước khi chích, không chích bừa, không dựa vào cảm giác chủ quan.
3. Các huyệt, vùng thường dùng
Thập tuyên
Đầu 10 ngón tay. Thường dùng sơ cứu ban đầu khi cảm nắng, trúng gió, ngất xỉu nhẹ: sát khuẩn, chích nhẹ, nặn 1–2 giọt, sát khuẩn lại.
Đại chùy
Vùng gáy. Hay phối hợp với Kiên tỉnh trong cảm mạo, đau mỏi vai gáy.
Kiên tỉnh
Vùng vai. Cùng Đại chùy hỗ trợ đau mỏi vai gáy; chích nhẹ nhàng, nặn máu vừa đủ.
Thái dương – trán
Vùng đầu mặt. Hỗ trợ nhức đầu, cảm mạo. Sát khuẩn rộng, chích nông, nhẹ tay, tránh mạch máu lớn.
4. Chỉ định & chống chỉ định
✅ Thường được chỉ định
- Cảm nắng, trúng gió (sơ cứu ban đầu)
- Nhức đầu, cảm mạo
- Đau mỏi vai gáy nhẹ do ngồi lâu
⛔ Không được chích lể
- Người rối loạn đông máu (nguy cơ chảy máu kéo dài)
- Phụ nữ có thai
- Vùng da đang nhiễm khuẩn
- Người quá suy nhược
5. An toàn: “một kim – một người bệnh”
- Kim vô khuẩn, dùng một lần. Không tái sử dụng kể cả khi đã rửa, lau cồn — để phòng lây nhiễm chéo qua đường máu.
- Vệ sinh tay đúng kỹ thuật, trước và sau khi chích; đeo găng tay khi có nguy cơ tiếp xúc máu.
- Kim, vật sắc nhọn bỏ ngay vào hộp kháng thủng; bông gạc dính máu thu gom là chất thải lây nhiễm.
- Dụng cụ giác hơi dùng lại phải khử khuẩn đúng quy trình.
6. Theo dõi & xử trí tai biến
Trong và sau khi chích, người làm phải theo dõi sắc mặt, mạch và hỏi người được làm có chóng mặt, hoa mắt, vã mồ hôi không. Da tái, vã mồ hôi lạnh, mạch nhanh nhỏ là dấu hiệu sắp ngất → ngừng ngay, xử trí theo quy trình cấp cứu ban đầu và báo cáo người có thẩm quyền.
Tai biến có thể gặp: ngất, chảy máu kéo dài, nhiễm khuẩn tại chỗ, bỏng da khi giác hơi bằng lửa — đều phòng được nếu làm đúng quy trình.
⚠️ Chích lể là phương pháp hỗ trợ, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Người có bệnh lý nền hãy thăm khám trước khi áp dụng.
7. Chương trình đào tạo gồm những gì?
Môn học 01
Kiến thức cơ sở về Y học cổ truyền và an toàn trong chích lể: kinh lạc, huyệt vị, chỉ định – chống chỉ định, vô khuẩn và phòng ngừa chuẩn. Môn bắt buộc, học trước.
Mô đun 02
Kỹ thuật chích lể (thực hành nghề): chích lể đầu ngón tay, vùng gáy – vai, thái dương; phối hợp giác hơi; theo dõi người bệnh; xử trí tai biến; xử lý dụng cụ và chất thải.
Xem khóa học online Xem video miễn phí trước
